Την τελευταία εβδομάδα γίνεται ένα πραγματικό ξεφάντωμα από μεταμφιεσμένους και μη, που χορεύουν, "ρίχνονται", στο ρυθμό του τοπικού χορού "έντεκα".
Τη Μεγάλη Αποκριά γίνεται παρέλαση αρμάτων. Εκεί φαίνεται το Κοζανίτικο χιούμορ, η καυστική σατυρική διάθεση και η πνευματώδης κριτική για κάθε επίκαιρο θέμα.
Το βράδυ της Αποκριάς, μετά την απογευματινή παρέλαση αρμάτων, ανάβουν σε κάθε γειτονιά οι "φανοί". Γύρω απο τη φωτιά συνεχίζεται ολονύχτιο γλέντι με Κοζανίτικα σκωπτικά και παραδοσιακά τραγούδια της Αποκριάς. Μαζί με τους μεζέδες και τα παραδοσιακά Κοζανίτικα "κιχιά" προσφέρεται και άφθονο κρασί "κοκκινέλι", τοπικής παραγωγής.
Η ιστορία της Αποκριάς
Γύρω στο 2000 π.Χ. εμφανίζονται μεταμφιέσεις στην Ασία, και συγκεκριμένα στη Μεσοποταμία και τη Βαβυλώνα. "Η δούλα ντύνεται κυρά και ο υπηρέτης αφέντης". Καταργούνται για λίγο οι κοινωνικές διακρίσεις.
Στον Ελλαδικό χώρο από την Αρχαϊκή εποχή και μετά εξαπλώνεται η Διονυσιακή λατρεία με διάφορες γιορτές: Βάκχεια, Κώμοι, Λήναια, Ανθεστήρια. Κάποια στοιχεία τους: οι μεταμφιέσεις, οι χοροί, η οινοποσία, και η ευθυμία που γενικευόταν και έφτανε σε επίπεδα παροξυσμού.
Κατά τούς Ρωμαϊκούς χρόνους οργανώνονται γιορτές προς τιμή του Βάκχου, του Κρόνου, τα Λουπερκάλια και τα Σατουρνάλια. Πρόκειται για συνδυασμό της λατρείας Θεών και της ανάγκης για ψυχαγωγία μέχρι ακολασίας.
Στη Βυζαντινή εποχή εμφανίζονται οι καλένδες με γιορτές και μεταμφιέσεις, που φτάνουν μέχρι και ... τον "γυναικισμό των στρατιωτών".
Στη Νεώτερη Ελλάδα, κυριαρχούν οι μεταμφιέσειςκαι η προσωπιδογραφία, κυρίως στη Βόρειο Ελλάδα. "Αι Απόκρεω πανηγυρίζονται πανδήμως και μεγαλοπρεπώς" και συνδέονται άμεσα με τις Βυζαντινές Καλένδες..
Από το 1650 και μετά:Ρογκατζιάρια στην Κοζάνη. Πρόκειται για μεταμφιεσμένους, που περιφέρονται στην πόλη κατά το Δωδεκαήμερο, τραγουδούσαν και μάζευαν χρήματα για ένα γερό φαγοπότι αργότερα. Όσα χρήματα περίσσευαν τα δώριζαν στην εκκλησία.
Η κυριότερη αμφίεση ήταν η δυάδα των Κωδωνοφόρων, οι οποίοι επικεφαλής μεγάλης παρέας τριγυρνούσαν στην πόλη φορώντας μάσκα γοργόνας και ζωσμέναοι κουδούνια και κυπριά, που τα " σύναζαν και τα 'κρούαν", γέμιζαν με δέος και θαυμασμό τους συμπολίτες τους.
Όταν δύο παρέες κωδωνοφόρων συναντόντουσαν σε στενό δρόμο, η μία έπρεπε να υποχωρήσει. Σε διαφορετική περίπτωση γινόταν σύγκρουση των δύο ομάδων.
Μέσα του 19ου αιώνα. Δύο αδέλφια αλληλοσκοτώτονται σε σύγκρουση αντίπαλων ομάδων κωδωνοφόρων χωρίς να γνωρίσει ο ένας τον άλλο λόγω της μάσκας.(Τσ' Μπήλιως τα νημόρια). Οι γιορτές απαγορεύονται για πολλά χρόνια για να αποκατασταθούν αργότερα όχι πια το Δωδεκαήμερο αλλά την Κυριακή της Τυροφάγου.
1890. Οι Προεστοί πιέζουν τις Αρχές να αρθεί η απαγόρευση και η απάντηση από τον Βαλή είναι:"μπιτούν καζαναραλ εξ μασκαρά ολσούν", δηλαδή "αφού θέλουν, ας γίνουν όλοι οι Κοζανίτες μασκαράδες". Πλέον όμως εμφανίζεται με την ονομασία Καρναβάλια και όχι Ρογκατσάρια.
Αρχές 20ου αιώνα - Καρναβάλια. Συνδυάζουν στοιχεία αγροτικής αποκριάς, όπως ο ΦΑΝΟΣ και ο χορός γύρω του, τα φαγοπότια και η θύμηση των νεκρών με τις παραστάσεις μεταμφιεσμένων και τις παρελάσεις του Αστικού Καρναβαλιού.
1938 - Επιδιώκεται η αναβίωση του "παλαιού εν Κοζάνη Καρναβαλιού" με πρωτοβουλία του Δήμου και στήνονται 'Λαϊκές Γιορτές". Μεγάλη επιτυχία, που συνεχίζεται μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
1950 - Ιδρύεται ο Τουριστικός σύλλογος "Λασσάνης" και η Αποκριά ξαναζωντανεύει. Γενικό ξεφάντωμα και μεγάλη συμμετοχή, κυρίως στους φανούς.Σταδιακή φθορά και μαρασμός τελικά μετά το απριλιανό πραξικόπημα του 1967.
1981 - Οι γιορτές αναβιώνουν ξανά και οργανώνονται τώρα από την Επιτροπή Λαογραφικών Εκδηλώσεων, με σημαντική υποστήριξη, που μεγαλώνει χρόνο με το χρόνο. Συνεχής αύξηση του ενδιαφέροντος ντόπιων και επισκεπτών. Όλο και μεγαλύτερη προβολή.
1996 - Συστήνεται η Δημοτική επιχείρηση Πολιτισμού και Αθλητισμού (ΔΕΠΑΚ). μια από τις αρμοδιότητες της είναι η οργάνωση των λαογραφικών εκδηλώσεων της αποκριάς. Μαζική συμμετοχή του κόσμου στο στήσιμο της μεγάλης γιορτής.
Πηγη: kozani.net
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου